Krajobraz Pszaw-Chwsuretiie

Chewsuretia położona jest w północno-wschodniej części Gruzji, na północnych i południowych stokach głównego grzbietu Kaukazu Wielkiego.

Wschodnie i zachodnie granice Pszaw-Chewsuretii są wyzna­czone przez wysokogórskie pasma. Zachodnią granicę formują, patrząc od północy: pasmo Kidegany, masyw Czauchi oraz łańcu­chy gór Alewi i gór Gudamakarskich. Wschodnia granica rozciąga się od pasma Muco, przez pasmo Acunty, do okolic góry Borbalo i Grzbietu Kachetyńskiego.

Część grzbietu Wielkiego Kaukazu przecina region z zacho­du na wschód, od masywu Czauchi do góry Didi Borbalo, i nosi nazwę Grzbietu Chewsurskiego. Dzieli on Chewsuretię na dwie części – Chewsuretię Południową (Piraketa Chewsureti) i Północ­ną (Pirikita Chewsureti), graniczącą od północy z Czeczenią i Inguszetią. Chewsuretia Północna obejmuje kilka oddalonych od siebie wąwozów. Patrząc od zachodu, są to: w dolinie rzeki Asy – wąwóz Archoti; w basenie rzeki Argun – wąwozy Guro-Szatili i Ardoti. Chewsuretia Południowa rozciąga się wzdłuż wąwozu rzeki Aragwi Chewsurskiej oraz jej dopływów. Pszawia leży dalej na południe, wzdłuż doliny rzeki Aragwi Pszawskiej.

Cechą charakterystyczną chewsurskich gór są strome zbocza i kopulaste szczyty. Kształtuje to typowy dla Chewsuretii krajo­braz górski – strome, porośnięte lasem wąwozy w niższych par­tiach gór i rozlegle łąki alpejskie w wyższych.

Najwyższym szczytem Chewsuretii jest Góra Tebulo (Tebu- losmta) (4493 m). Inne ważniejsze szczyty to: Kidegana (4275 m), Czauchi (3842 m), Tanie (3499 m), Amgismagali (3741 m), Machi- smagali (3991 m), Maismta (4081 m), Borola (2954 m), Didi (Wiel­kie) i Patara (Małe) Borbalo (odpowiednio 3294 m i 3134 m). Waż­ne przełęcze to: Archotistawi (3287 m), Archotisghele (2932 m), Sadzelisgele (3085 m), Datwisdżwari (2676 m), Andaki (2887 m) i Acunta (3431 m).

Dna dolin położone są stosunkowo nisko i osiągają mini­malny poziom około 1300 m. Góry Chewsuretii charakteryzują więc duże przewyższenia, sięgające 3000 m. Dzięki temu można zaobserwować wysokogórskie lasy, krajobrazy subalpejskie, łąki alpejskie, okresowo pokryte lodem strefy subniwalne oraz strefy wiecznej zimy.

Lodowce

Krajobraz Pszaw-Chewsuretii w znacznej mierze został ufor­mowany przez lodowce. Po południowej stronie Grzbietu Chew surskiego nie występują one obecnie niemal wcale, jedyny znaj­duje się w masywie Czauchi. Formacje polodowcowe można do­strzec wokół głównego grzbietu i w okolicach Didi Borbało.

W Chewsuretii Północnej lodowce nadal są liczne. Góry są tu wyższe, a stoki bardziej strome. Wokół doliny Argunu-Ardoti lodowce otaczają szczyty Tebulo, Amugo, Pirczita, Magismagali. W dolinie Asy dostrzec można liczne cyrki lodowcowe, a w pa­śmie Kidegany wiszące lodowce.

Niezwykle ciekawe są „wędrujące” głazy, znajdujące się w oko­licach wsi Roszka. Zostały one uformowane w plejstocenie, na skutek erozji wywołanej działaniem lodowców. Zgrupowanie ogromnych głazów narzutowych, zniesionych przez lodowiec, rozciąga się od 3500 m aż do 2000 m n.p.m.

Pszawia i Południowa Chewsuretia (Piraketa Chewsureti)

Południowa Chewsuretia znajduje się w basenie rzeki Aragwi Chewsurskiej. Formują ją trzy dopływy: strumień Abudelauri, wypływający z masywu Czauchi, Gorszegmisckali, którego źródła znajdują się na stokach Archoti i Anatori oraz strumień Chachmatisckali, zaczynający swój bieg pod przełęczą Datwis- dżwari. Strumienie te łączą się w okolicach wsi Guli, na wysokości ok. 1650 m. W Pszawii, rzeka Aragwi Pszawska ma swoje źródła w okolicach góry Borbalo.

Terytorium Pszawii oraz Południowej Chewsuretii uformo­wane jest głównie ze skał jurajskich, głównie łupków, gdzienie­gdzie pojawiają się intruzje ze skał magmowych. Niższe partie basenu Aragwi Pszawskiej pochodzą z kredy, składają się m.in. z wapienia i piaskowca.

Północna Chewsuretia (Pirikita Chewsureti)

Góry Północnej Chewsuretii zbudowane są głównie ze skał ju­rajskich, przede wszystkim łupków. W okolicach wsi Czimga i na stokach Kalotany można znaleźć pojedyncze formacje zbudowa­ne z diabazów i porfirów. Podobne skały spotykamy nieco bar­dziej wschód, na stokach grzbietu Tanie. Z lodowców Kalotany wypływają źródła strumieni Czimgisckali, Achielisckali i Czchanty, lewych dopływów Asy.

W dolinach Argunu i Asy można też gdzieniegdzie napotkać trawertyny – charakterystyczne formacje wapiennych skał osado­wych, wyniesione na powierzchnię przez mineralne, często gorą­ce źródła.

informacja wzięta z „Kaukaskie ścieśki Chewsuretia”

 

Bookmark the permalink.

Comments are closed